Al vanaf het begin van de epidemie lopen hiv-positieven tegen stigmatisering aan. Zij krijgen niet alleen te maken met de lichamelijke gevolgen van de hiv-infectie, maar ook met de sociale en psychologische gevolgen van het hebben van dit virus.

Wat is stigmatisering?
Een stigma is een negatief sociaal kenmerk, waardoor iemand als minderwaardig wordt beschouwd. Stigmatisering vindt plaats in onderling contact tussen mensen. Stigmatiserend gedrag kan subtiel zijn, maar ook opvallend. Voorbeelden van stigmatisering zijn:

• ongemakkelijk omgaan met iemand met hiv, bijvoorbeeld door afstand te houden
• mensen met hiv vermijden
• onnodig doorverwijzen naar andere zorgprofessionals
• geen of weinig aandacht aan de hiv-positieve besteden
• de hiv-positieve ergens van beschuldigen, veroordelen of minachten
• op hiv testen zonder toestemming
• extreme voorzorgsmaatregelen nemen
• documenten, bedden en/of kamers markeren
• het schenden van de geheimhoudingsplicht
• iemand weigeren te behandelen
• isolatie op afdelingen
• verbaal geweld

Gevolgen stigma
Hiv-gerelateerd stigma kan ernstige gevolgen hebben voor de cliënt. Zo kan het leiden tot het uitstellen van testen en behandelingen, het vermijden van gezondheidsinstellingen en een slechtere kwaliteit van de zorg. Bij mensen met hiv kan stigmatisering gevolgen hebben voor het psychologisch welbevinden of de gezondheid. Zo kan het leiden tot een lagere zelfwaardering, meer psychologische problemen, een groeiende ontevredenheid, het gevoel geen zorg te verdienen en een verminderde motivatie om gezond te blijven. 

 

Stigmatisering kan ernstige gevolgen hebben, bijvoorbeeld dat de cliënt zorg gaat vermijden of niet meer open een gesprek voert. Zeker binnen de zorgverlening moet dit voorkomen worden. Wat is de werking van stigmatisering en welke gevolgen heeft het? Hoe sta jij als zorgverlener hierin?

 

Ongepaste nieuwsgierigheid
‘Mensen gaan niet meer dood aan hiv. Toch is het stigma nog onverminderd groot. Een jongen van 22, pas gediagnosticeerd, wilde het aan niemand vertellen. Hij had tot voor kort ook zelf mensen veroordeeld omdat ze hiv hadden. Zo’n reactie op de uitslag kom ik regelmatig tegen. Dan is er ook nog het stigma van de ongepaste nieuwsgierigheid. Hiv lijkt voor veel mensen een aanleiding te zijn om op de verkeerde manier intieme vragen te stellen die indirect een veroordeling inhouden: hoe kom je eraan, wanneer heb je het opgelopen? In de zorg moeten we er juist zijn voor de mensen zoals ze zijn, inclusief hun bagage. Als mijn collega’s in de gezondheidszorg hiermee integerder en oprechter zouden omgaan, is het voor mensen met hiv ook makkelijker zich open op te stellen.’

citaat van Conny Moons uit de gids Positief zorgt

 

 

Oorzaken van stigmatisering
Mensen met hiv worden meestal gestigmatiseerd vanwege de angst voor infectie, de ernst van de aandoening en de toegeschreven persoonlijke verantwoordelijkheid voor het oplopen van de hiv-infectie. Verder wordt hiv vaak geassocieerd met gedrag dat door sommigen gezien wordt als een overschrijding van sociale normen, zoals prostitutie, homoseksualiteit en intraveneus druggebruik.

Professioneel handelen
Iedere zorgprofessional heeft een eigen houding ten opzichte van moraal en vooroordelen. Vaak heeft men die vooroordelen onbewust en wordt het gedrag hierdoor gestuurd. Een onderdeel van professioneel handelen is dat iedere patiënt op dezelfde manier behandeld wordt en goede zorg krijgt.

Zelfreflectie
Een goede zelfreflectie over de eigen houding ten opzichte van patiënten met hiv is daarom belangrijk.  Als je je als zorgprofessional meer bewust bent van jouw eigen morele waarden en vooroordelen, dan kun je op een professionelere manier klaar staan voor patiënten met hiv.zelfrefelctie



logo-hvn-kllogo-aidsfonds-kllogo-Mainline-kllogo open-universiteit-kl